Nỗi niềm trăn trở nơi vùng cao Pả Vi
Trong nhiều năm gần đây, công tác phân luồng học sinh lớp 9 sau tốt nghiệp THCS tại các xã vùng sâu, vùng xa nói chung và của trường PTDTBT THCS Pả Vi nói riêng vẫn còn gặp nhiều khó khăn và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn hạn chế nên một số bộ phận học sinh có nguy cơ bỏ học giữa chừng hoặc đi làm sớm để phụ giúp gia đình. Một số em chưa xác định rõ năng lực, sở trường của bản thân để lựa chọn hướng đi phù hợp. Vì vậy, tỷ lệ học sinh lựa chọn học trường THPT, trường PTDTNT và nghề sau THCS còn thấp so với tiềm năng và nhu cầu thực tế tại địa phương. Đây chính là nỗi niềm trăn trở của các thầy cô trường PTDTBT THCS Pả Vi.
Khi thầy cô kiên trì "gõ cửa từng nhà" để thay đổi nhận thức và gieo hy vọng trường nghề cho học trò vùng khó.
Không áp đặt, không chạy theo thành tích, những người thầy, người cô tại trường PTDTBT THCS Pả Vi (Mèo Vạc) đã biến công tác phân luồng học sinh sau lớp 9 thành một mô hình “Dân vận khéo” đầy tính nhân văn. Bằng sự tận tụy, không quản ngại khó khăn, bước qua những rào cản về kinh tế và định kiến gia đình, họ đang lặng thầm mở ra những cánh cửa lập thân, lập nghiệp mới cho con em đồng bào nơi biên cương Tổ quốc.
Gian nan bài toán phân luồng nơi dẻo cao
Trường PTDTBT THCS Pả Vi hiện đang đóng trên địa bàn xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang. Năm học 2025 - 2026, nhà trường có tổng số 23 đồng chí, trong đó bao gồm 03 cán bộ quản lý, 17 giáo viên và 01 nhân viên y tế. Về quy mô trường lớp, nhà trường duy trì 10 lớp học (3 lớp 6, 3 lớp 7, 2 lớp 8 và 2 lớp 9) với tổng số 387 học sinh.
Đặc thù của ngôi trường nơi rẻo cao này là 100% các em học sinh đều là con em dân tộc Mông, sinh sống ở các thôn vùng đặc biệt khó khăn. Điều kiện kinh tế gia đình vô cùng thiếu thốn dẫn đến việc nhiều em chưa có ý thức tự học, chưa biết vươn lên, đặc biệt là đối với học sinh lớp 9 sau khi tốt nghiệp THCS.
Trong quá trình học tập, thông qua sự định hướng và chia sẻ của thầy cô, nhiều học sinh đã bày tỏ tâm tư, nguyện vọng muốn được tiếp tục theo học tại các trường THPT, trường Phổ thông Dân tộc Nội trú (PTDTNT) hoặc các trường nghề. Thế nhưng, ước mơ ấy lại vấp phải rào cản lớn từ phía gia đình. Nhiều em đứng trước nguy cơ phải đứt gánh giữa đường do sự ngăn cản từ bố mẹ với lý do muốn con ở nhà phụ giúp việc nương rẫy hoặc đi làm thuê kiếm tiền.
Hình ảnh phụ huynh trao đổi những khó khăn khi cho con theo học tại các trường nghề
Bên cạnh đó, một số phụ huynh dù muốn con đi học tiếp nhưng hoàn cảnh quá vất vả, gia đình lại không thuộc diện hộ nghèo nên không được hỗ trợ chi phí học tập tại các trường nghề, không lo nổi tiền ăn học cho con.
Trước những khó khăn thực tế đó, Ban giám hiệu nhà trường xác định: Việc tuyên truyền, vận động phụ huynh và học sinh về định hướng phân luồng ngay từ đầu năm học cuối cấp là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, mang ý nghĩa “Dân vận khéo” thiết thực và hiệu quả.
Kiên trì gõ cửa, lay chuyển nhận thức
Với phương châm luôn đặt lợi ích và tương lai của học sinh lên hàng đầu, không áp đặt và không chạy theo thành tích, các thầy cô giáo đã không quản ngại đường xá xa xôi, trực tiếp đến từng gia đình học sinh. Bên cạnh đó nhà trường luôn nhận được sự quan tâm hỗ trợ, đồng hành từ cấp uỷ chính quyền trong công tác vận động phụ huynh học sinh. Những buổi gặp gỡ trực tiếp để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của phụ huynh và các em đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Song song đó, nhà trường cũng tận dụng các buổi học trên lớp và các hoạt động ngoại khóa để gặp gỡ, trò chuyện và định hướng con đường sau lớp 9 phù hợp cho từng đối tượng học sinh.
Hình ảnh thầy cô giáo đến trao đổi và vận động gia đình học sinh
Còn với những em có học lực khá, giỏi và có nguyện vọng tiếp tục học văn hóa, Ban giám hiệu cùng giáo viên chủ nhiệm luôn sát sao động viên, giáo viên bộ môn tập trung hỗ trợ ôn thi vào lớp 10 THPT. Đối với những em có hoàn cảnh khó khăn hoặc năng lực học tập còn hạn chế, các thầy cô kiên trì tư vấn hướng nghiệp, giúp các em mạnh dạn lựa chọn học nghề phù hợp với khả năng và điều kiện kinh tế gia đình.
Không dừng lại ở đó, nhà trường còn tích cực phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức các buổi tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu ngành nghề trực tiếp tại trường. Qua những hoạt động thiết thực này, học sinh được tiếp cận gần hơn với môi trường học tập mới, hiểu rõ về cơ hội việc làm sau đào tạo, từ đó định hình tương lai một cách rõ ràng hơn.
Hình ảnh các thầy cô giáo trường nghề đến tư vấn nghề nghiệp
Chính từ những buổi gặp gỡ kịp thời ấy, nhiều nút thắt, khúc mắc của phụ huynh đã được tháo gỡ. Nhiều phụ huynh cũng như các em học sinh trước đây còn e ngại, nay đã dần thay đổi nhận thức. Họ hiểu rằng học nghề chính là con đường đúng đắn, là lựa chọn phù hợp giúp con em mình sớm có việc làm ổn định cuộc sống và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình. Em xúc động chia sẻ: “Trước đây em nghĩ nếu chỉ học THPT thì sẽ có tương lai. Nhưng sau khi được thầy cô tư vấn, em thấy học nghề cũng có nhiều cơ hội. Em muốn học nghề điện để sau này có việc làm ổn định cho bản thân và giúp đỡ cho gia đình”.
Em Sùng Minh Hùng học sinh lớp 9A trường PTDTBT THCS Pả Vi
Trái ngọt nơi non cao Pả Vi
Sự kiên trì, bền bỉ trong công tác dân vận và sự phối kết hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh đã mang lại những quả ngọt rõ rệt. Tỷ lệ học sinh đăng ký đi học THPT và các trường nghề sau lớp 9 đã tăng lên đáng kể so với các năm học trước. Riêng trong năm học 2025 – 2026, toàn trường đã có 28 em đăng ký dự thi vào Trường THPT Mèo Vạc, Trường Phổ thông DTNT THCS – THPT Mèo Vạc và Trường Phổ thông DTNT Hà Giang và có 25 em đã mạnh dạn đăng ký đi học tại các trường nghề, chủ động lựa chọn hướng đi phù hợp với bản thân. Đối với những em đi học nghề, nhà trường cũng kết nối chặt chẽ với các thầy cô giáo trường nghề đưa các em đi tham quan, trải nghiệm môi trường học tập mới để các em yên tâm theo học tại các trường nghề.
Hình ảnh thầy cô hỗ trợ các em đi học nghề và hoạt động của các em tại trường nghề
Sau khi học sinh đặt bút đăng ký, các thầy cô lại tiếp tục hành trình đồng hành đầy trách nhiệm. Nhà trường tổ chức gặp gỡ động viên để cả học sinh lẫn phụ huynh đều an tâm. Đối với các em thi vào THPT và PTDTNT, các thầy cô giáo không quản ngại khó khăn, tự nguyện sắp xếp thời gian biểu lên lớp để hướng dẫn các em ôn tập kiến thức, không chỉ trong các buổi học chính khóa mà còn cả vào các buổi tối tự học.
Giáo viên hướng dẫn, hỗ trợ các em ôn tập vào 10
Đặc biệt, trong những ngày thi cử áp lực, thầy cô còn kiêm luôn vai trò "xe ôm", tận tình đưa đón những học sinh không có phương tiện đi lại. Sau mỗi buổi thi, những lời hỏi han, động viên kịp thời của thầy cô chính là liều thuốc tinh thần vô giá giúp các em tự tin bước vào các môn thi còn lại.
Những chuyến xe hỗ trợ các em đi thi và lời động viên, hỏi han của thầy cô
Có thể khẳng định rằng, mô hình “Dân vận khéo” trong công tác định hướng phân luồng học sinh sau THCS tại trường PTDTBT THCS Pả Vi không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường, mà còn mở ra cơ hội lập thân, lập nghiệp bền vững cho học sinh vùng sâu, vùng xa. Từ những việc làm giản dị nhưng đầy trách nhiệm của Ban giám hiệu và đội ngũ giáo viên, cánh cửa tương lai đang dần mở rộng với học trò vùng cao.
Như lời Bác Hồ dạy: “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Trên hành trình gieo chữ, sự tận tụy thầm lặng của những người thầy, người cô nơi biên cương Tổ quốc đang chắp cánh cho những ước mơ của học trò bay thật xa, thật cao.
Dương Thị Duyên - Trường PTDTBT THCS Pả Vi
