1.1. Vị trí địa lý – Quy mô – Đơn vị hành chính
Xã Mèo Vạc là xã vùng cao thuộc tỉnh Tuyên Quang, được hình thành trên cơ sở sáp nhập các đơn vị hành chính (thị trấn Mèo Vạc, xã Tả Lủng, Pả Vi, Giàng Chu Phìn); là xã nằm ở khu vực núi đá phía Bắc của tỉnh, có vị trí tiếp giáp với các xã lân cận trong khu vực như sau: Phía Bắc giáp xã Đồng Văn; Phía Nam giáp xã Tát Ngà; Phía Đông giáp xã Sơn Vĩ, xã Khâu Vai; Phía Tây giáp xã Sủng Máng; giữ vai trò là địa bàn quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng biên. Địa bàn xã có điều kiện giao thông còn khó khăn, khoảng cách đến trung tâm tỉnh tương đối xa, ảnh hưởng nhất định đến giao thương và phát triển kinh tế.
- Tổng diện tích tự nhiên sau sáp nhập trên 92,31 km².
- Tổng dân số toàn xã sau sắp xếp 19.679 người với tổng số 39 thôn, tổ dân phố. Dân số đa dạng về thành phần với 17 dân tộc, trong đó dân tộc Mông chiếm trên 80%.
1.2. Đặc điểm địa hình:
Địa hình xã Mèo Vạc mang đặc trưng của vùng núi đá cao, bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi đá vôi và hệ thống khe suối. Độ cao trung bình lớn, nhiều khu vực có địa hình dốc, hiểm trở, xen kẽ là các thung lũng nhỏ hẹp. Địa hình chủ yếu là núi đá tai mèo, đất sản xuất nông nghiệp ít và phân tán, gây khó khăn cho việc cơ giới hóa và mở rộng quy mô sản xuất. Một số khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, đá, đặc biệt vào mùa mưa.
1.3. Đặc điểm khí hậu:
Xã Mèo Vạc nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi cao, có hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Do đặc thù địa hình cao và bị chia cắt, khí hậu có sự phân hóa theo độ cao, mùa đông thường lạnh, có sương mù và rét đậm, rét hại; mùa mưa thường xuất hiện mưa lớn cục bộ. Hàng năm, địa bàn xã chịu ảnh hưởng của các hình thái thời tiết cực đoan như mưa lớn kéo dài, dông lốc, mưa đá, có nguy cơ sạt lở đất, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của nhân dân.
1.4. Đặc điểm thủy văn:
Trên địa bàn xã có hệ thống sông, suối chủ yếu là các phụ lưu của các sông lớn trong khu vực như sông Nho Quế. Do nằm ở vị trí thấp nên nguồn nước mặt ít có vai trò trong sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân. Do địa hình dốc và khả năng giữ nước kém, vào mùa khô thường xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ, trong khi mùa mưa dễ phát sinh lũ quét, gây xói mòn đất và thiệt hại về tài sản. Tiềm năng thủy điện nhỏ và khai thác nước phục vụ sản xuất vẫn còn, nhưng cần được đầu tư đồng bộ và bền vững
