Uy tín người trưởng họ - chiếc cầu nối của lòng dân
Ở vùng cao Mèo Vạc, mỗi dòng họ không chỉ là nơi gắn kết huyết thống mà còn là điểm tựa tinh thần của cả cộng đồng. Tiếng nói của người trưởng họ vì thế luôn có sức nặng đặc biệt. Nhưng cũng chính bởi vậy, mỗi sự thay đổi về nếp nghĩ, cách làm đều không thể diễn ra trong một sớm một chiều, nhất là khi liên quan đến những phong tục đã ăn sâu trong đời sống của đồng bào từ bao đời.
Hiểu điều đó, ông Sùng Sáy Nô chưa bao giờ chọn cách vận động bằng những lời lẽ áp đặt. Mỗi khi địa phương triển khai chủ trương mới, đặc biệt là Nghị quyết số 27-NQ/TU về xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, ông dành thời gian tìm hiểu thật kỹ nội dung, rồi kiên trì đến từng gia đình trong dòng họ để trò chuyện, giải thích. Có khi là sau một buổi lao động trên nương, có khi là những cuộc gặp bên bếp lửa, ông lắng nghe những điều bà con còn băn khoăn, phân tích cái được, cái chưa phù hợp của những tập tục cũ bằng chính những câu chuyện gần gũi trong cuộc sống.
Cấp ủy, chính quyền địa phương phối hợp với người có uy tín tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TU về xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh.
Ông quan niệm rằng, dân vận không phải là nói cho dân nghe, mà trước hết phải hiểu dân đang nghĩ gì, còn điều gì chưa thông thì cùng tháo gỡ. Bởi vậy, điều ông mang đến với bà con không chỉ là những quy định của Đảng, của Nhà nước, mà còn là sự chân thành, kiên nhẫn và trách nhiệm của một người trưởng họ luôn mong muốn con cháu có cuộc sống ngày một văn minh, tiến bộ hơn. Chính cách làm “mưa dầm thấm lâu” ấy đã tạo nên sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của các thành viên trong dòng họ. Từ năm 2020 đến nay, ông cùng dòng họ đã tổ chức 25 cuộc tuyên truyền với hơn 1.343 lượt người tham gia, thống nhất ký cam kết thực hiện các nội dung của Nghị quyết số 27-NQ/TU. Điều đáng quý hơn cả là những chủ trương ấy không dừng lại ở những bản cam kết, mà từng bước trở thành việc làm tự giác của mỗi gia đình trong dòng họ.
Kiên trì gỡ “nút thắt” từ những hủ tục
Các thành viên dòng họ Sùng họp bàn, thống nhất thực hiện cải tiến việc tang theo Nghị quyết số 27-NQ/TU trước khi tổ chức tang lễ.
Đối với đồng bào Mông ở Tìa Chí Dùa, tang lễ không chỉ là nghi thức tiễn biệt người đã khuất mà còn gắn với những tập tục được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Vì vậy, thay đổi cách tổ chức đám tang luôn được xem là một trong những việc khó nhất trong công tác tuyên truyền, vận động.
Ông Sùng Sáy Nô hiểu rằng, nếu nóng vội hoặc áp đặt sẽ khó nhận được sự đồng thuận. Ông lựa chọn cách làm kiên trì, bền bỉ. Trước mỗi đám tang trong dòng họ, ông chủ động gặp gỡ những người cao tuổi, các thành viên có uy tín để trao đổi, phân tích ý nghĩa của việc thực hiện nếp sống văn minh theo Nghị quyết số 27-NQ/TU. Ông không phủ nhận những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, mà cùng bà con bàn bạc cách gìn giữ những nét đẹp, đồng thời mạnh dạn loại bỏ những hủ tục không còn phù hợp, gây tốn kém, ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường và sức khỏe cộng đồng. Điều tạo nên sức thuyết phục không nằm ở những lời giải thích, mà ở chính sự gương mẫu và uy tín của người trưởng họ. Bởi bà con biết rằng, điều ông vận động cũng là điều ông và gia đình sẵn sàng thực hiện trước. Sự chân thành ấy dần tháo gỡ những băn khoăn vốn tồn tại nhiều năm. Năm 2024, dòng họ Sùng tiếp tục thực hiện thành công việc đưa người mất vào áo quan trước khi tổ chức tang lễ tại gia đình. Từ kết quả đó, các thành viên trong dòng họ đã thống nhất, đồng lòng thực hiện đầy đủ các nội dung cải tiến việc tang theo Nghị quyết số 27-NQ/TU. Đây không chỉ là sự thay đổi về cách tổ chức một đám tang, mà còn là bước chuyển trong nhận thức, thể hiện sự đồng thuận của cộng đồng đối với chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước.
Không dừng lại ở việc cải tiến phong tục, ông Sùng Sáy Nô còn vận động các gia đình trong dòng họ xây dựng đời sống văn hóa mới. Nhiều năm liền, dòng họ không để xảy ra tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết; người dân khi ốm đau đều đến cơ sở y tế khám, chữa bệnh; ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường ngày càng được nâng lên. Những thay đổi tuy lặng lẽ nhưng đã góp phần làm cho đời sống của bà con từng bước văn minh hơn, an toàn hơn và chất lượng hơn.
Việc đưa người đã khuất vào áo quan được thực hiện theo quy trình cải tiến việc tang, góp phần thay đổi nhận thức, từng bước xóa bỏ hủ tục trong cộng đồng.
Gieo niềm tin bằng những việc làm thiết thực
Với ông Sùng Sáy Nô, dân vận không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền để thay đổi nhận thức. Điều ông luôn trăn trở là làm sao để mỗi người dân cảm nhận được lợi ích thiết thực từ những chủ trương của Đảng, từ đó tự giác tham gia và cùng nhau xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
Bởi vậy, bên cạnh việc vận động xóa bỏ hủ tục, người trưởng dòng họ Sùng luôn là một trong những người đi đầu trong các phong trào của địa phương. Ở đâu có việc chung của thôn, ở đó có sự góp sức của ông và gia đình. Từ làm đường giao thông, xây dựng nông thôn mới đến giúp đỡ các hộ nghèo dựng nhà, ông đều trực tiếp tham gia lao động cùng bà con. Đối với ông, một lời vận động sẽ có sức thuyết phục hơn nhiều khi người nói cũng là người đầu tiên xắn tay áo làm.
Những việc làm âm thầm ấy đã khơi dậy tinh thần đoàn kết trong dòng họ và cộng đồng. Cùng với các thành viên trong dòng họ, ông đã đóng góp trên 188 ngày công lao động giúp 6 hộ nghèo xây dựng nhà ở từ nguồn các Chương trình mục tiêu quốc gia; tham gia đổ bê tông hơn 400 mét đường vào các hộ gia đình và đường nội đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, sản xuất của người dân. Những con đường bê tông hôm nay không chỉ nối gần khoảng cách giữa các hộ dân mà còn là minh chứng sinh động cho sức mạnh của sự đồng lòng khi công tác dân vận được thực hiện đúng cách.
Không chỉ quan tâm đến phát triển hạ tầng, ông còn vận động bà con tích cực bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn xanh, sạch, đẹp. Hai trăm cây đào và hoa anh đào được trồng dọc tuyến đường chính của thôn là kết quả từ sự chung sức của dòng họ và nhân dân. Mỗi đợt tổng vệ sinh môi trường, ông đều có mặt từ sớm, cùng bà con dọn dẹp đường làng, ngõ xóm, nhắc nhở con cháu giữ gìn vệ sinh nơi ở, thực hiện nếp sống hợp vệ sinh để phòng, chống dịch bệnh. Những việc làm bình dị ấy từng bước hình thành thói quen tốt trong cộng đồng, góp phần làm thay đổi diện mạo của thôn vùng cao. Điều đáng quý ở ông Sùng Sáy Nô không nằm ở những con số hay những công trình đã hoàn thành, mà ở khả năng quy tụ, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của mỗi người trong dòng họ. Từ chỗ vận động để người dân “làm theo”, ông đã tạo được sự chuyển biến để bà con chủ động, tự giác tham gia các phong trào thi đua yêu nước. Đó cũng là giá trị bền vững nhất mà mô hình “Dân vận khéo” mang lại. Nhìn lại chặng đường đã qua, những kết quả mà ông Sùng Sáy Nô cùng dòng họ đạt được không phải là những thành tích đến từ những việc làm lớn lao, mà được bồi đắp từ sự bền bỉ, tận tâm và trách nhiệm trong từng việc nhỏ. Từ việc kiên trì vận động bà con xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh đến việc chung tay làm đường, giúp hộ nghèo dựng nhà, giữ gìn vệ sinh môi trường..., tất cả đều bắt nguồn từ một điều giản dị: người đứng đầu phải gương mẫu để dân tin, dân nghe và dân làm theo.
Trong dòng chảy của phong trào thi đua “Dân vận khéo”, câu chuyện của người Trưởng dòng họ Sùng ở thôn Tìa Chí Dùa khẳng định rằng sức mạnh của công tác dân vận không nằm ở những lời kêu gọi, mà được tạo dựng từ sự gương mẫu, chân thành và trách nhiệm của những người luôn biết đặt lợi ích của nhân dân lên trước hết. Đó cũng chính là biểu hiện cụ thể của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh - học từ những điều bình dị, làm bằng những việc làm thiết thực và lấy hiệu quả trong cuộc sống của nhân dân làm thước đo. Có lẽ, điều quý giá nhất mà ông Sùng Sáy Nô để lại không chỉ là những con đường bê tông, những ngôi nhà mới hay những hàng đào đang xanh lên trên triền đá, mà chính là sự đồng thuận trong lòng người. Và khi lòng dân đã thuận, mỗi chủ trương đúng của Đảng sẽ có thêm sức sống, góp phần xây dựng những bản làng vùng cao ngày càng văn minh, phát triển và giàu bản sắc.
